بازگشتگاه خواهد بود . * دوزخ كه در آن وارد مىشوند و چه بد آرامگاهى است ! « جهنّم » ، در آيه عطف بيان يا بدل از شرّ مأب است كه توضيح محل بازگشت بدىهاست . ستمگران در جهنمى وارد مىشوند كه درون آن مىسوزند ، كسى خيال نكند كه جهنم را از فاصلهء دور مىبينند يا در كنار او قرار مىگيرند يا به آتش عادت مىكنند ، نه پيوسته با آن زندگى آتشى دارند . « مهاد » ، يعنى بسترى كه براى خواب و استراحت گسترده مىشود يعنى بسترشان آتش دوزخ است كه با انواع نوشابه‌هاى سياه و سوزان پذيرايى مىشوند . فرشتگان در كمين اهل عذابند كه در گذرگاه عبور همگانى ربوده مىشوند تا به دوزخ انداخته شوند . إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا * لّلطغِينَ مَابًا » « 1 » بىترديد دوزخ كمين‌گاه است . * جايگاه بازگشت براى سركشان و طاغيان است . اين جايگاه سرانجام منافقان و خوارج نهروانى است كه مولا على عليه السلام در شأن آنها فرمود : فَاوبُوا شَرَّ مَآبٍ وَ ارْجِعُوا عَلى اثَرِ الْاعْقابِ . . . . « 2 » به بدترين سرنوشت برويد و از راهى كه آمده‌ايد به جهالت گذشته برگرديد ! . . .

--> ( 1 ) - نبأ ( 78 ) : 21 - 22 . ( 2 ) - نهج البلاغه : خطبهء 57 .